Skip to main content

Hội thảo lấy ý kiến góp ý đối với các dự thảo án lệ

(09/12/2019 14:46)

Ngày 09/12/2019, tại Hà Nội, Tòa án nhân dân tối cao phối hợp với Liên minh Châu Âu và Chương trình phát triển Liên hợp quốc (UNDP) tổ chức Hội thảo lấy ý kiến góp ý đối với các dự thảo án lệ và Dự thảo Báo cáo nghiên cứu về phát triển án lệ tại Việt Nam.

Phó Giáo sư-Tiến sỹ Nguyễn Hòa Bình, Bí thư Trung ương Đảng, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao; Tiến sỹ Nguyễn Trí Tuệ, Phó Chánh án Tòa án nhân dân tối cao và bà Caitlin Wiesen, Trưởng đại diện thường trú UNDP tại Việt Nam đồng chủ trì Hội thảo.

Hội thảo lấy ý kiến góp ý đối với các dự thảo án lệ được tổ chức với mục đích góp ý, hoàn thiện các dự thảo án lệ được Hội đồng tư vấn án lệ rà soát, lựa chọn phát triển thành án lệ. Tại Hội thảo, Tòa án nhân dân tối cao sẽ tham vấn ý kiến đóng góp của các nhà khoa học thực tiễn, các chuyên gia pháp lý… để từ đó tiếp tục chỉnh lý, hoàn thiện các dự thảo án lệ; đảm bảo các bản án, quyết định được lựa chọn, phát triển thành án lệ phải thực sự chất lượng, có tính chuẩn mực; có giá trị hướng dẫn áp dụng thống nhất pháp luật trong xét xử, bảo đảm những vụ việc có tình tiết, sự kiện pháp lý như nhau thì phải được giải quyết như nhau…

Phát biểu khai mạc Hội thảo, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Nguyễn Hòa Bình nhấn mạnh: Việc xây dựng và phát triển án lệ ở Việt Nam là vấn đề mới nên cần có bước đi thận trọng, phù hợp để vừa phát huy được những giá trị tích cực vốn có của án lệ nhưng cũng phù hợp với thực tiễn, bảo đảm rằng việc công nhận, áp dụng án lệ trong xét xử sẽ khả thi, góp phần áp dụng thống nhất pháp luật; bảo đảm công bằng, công lý; tăng cường tính minh bạch và tiên liệu được trong các phán quyết của Tòa án. Các quy định về quy trình ban hành và áp dụng án lệ cần phải được cụ thể hoá bằng một văn bản quy phạm pháp luật, có hiệu lực bắt buộc chung.

chánh ná.jpg

Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Nguyễn Hòa Bình kết luận Hội thảo

Trình bày Báo cáo nghiên cứu về phát triển án lệ tại Việt Nam, Tiến sỹ Nguyễn Sơn, nguyên Phó Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Phó Chủ tịch Hội luật gia Việt Nam, Trưởng nhóm nghiên cứu nêu rõ, ngay sau khi án lệ được công bố, các Tòa án đã chủ động nghiên cứu để viện dẫn, áp dụng án lệ khi giải quyết các vụ việc tương tự. Các Tòa án đã phân tích, viện dẫn án lệ trong các bản án, quyết định; bảo đảm những vụ việc có tình tiết, sự kiện pháp lý giống nhau phải được giải quyết như nhau.

Theo số liệu thống kê đến ngày 2/12/2019, đã có 602 bản án, quyết định của các Tòa án đã viện dẫn, áp dụng án lệ. Các án lệ được công bố đã góp phần bổ khuyết cho hệ thống pháp luật, tạo tính ổn định, minh bạch trong các phán quyết của Tòa án; đồng thời, góp phần tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn xét xử của các Tòa án; án lệ đã thực sự đi vào thực tiễn đời sống pháp lý, góp phần bảo đảm áp dụng thống nhất pháp luật trong xét xử, nâng cao chất lượng xét xử của các Tòa án.

Tuy nhiên, sau hơn 03 năm thi hành, việc áp dụng Nghị quyết số 03/2015/NQ-HĐTP đã phát sinh những vướng mắc, bất cập như: quy trình rà soát, phát hiện bản án, quyết định để đề xuất, phát triển thành án lệ phải thực hiện qua nhiều bước, mất nhiều thời gian, dẫn đến chậm ban hành án lệ; viện dẫn án lệ không thống nhất; chưa có quy trình thông qua án lệ theo thủ tục rút gọn đối với các trường hợp Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao đề xuất án lệ hoặc trường hợp Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao lựa chọn án lệ khi xét xử giám đốc thẩm, tái thẩm…

toàn.jpg

Hội thảo lấy ý kiến góp ý đối với các dự thảo án lệ

Để khắc phục những tồn tại nêu trên, ngày 18/6/2019, Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao đã ban hành Nghị quyết số 04/2019/NQ-HĐTP về quy trình lựa chọn, công bố và áp dụng án lệ thay thế Nghị quyết số 03/2015/NQ-HĐTP. Nghị quyết số 04/2019/NQ-HĐTP đã đưa ra ba tiêu chí để lựa chọn án lệ gồm: Án lệ được lựa chọn phải có giá trị làm rõ quy định của pháp luật còn có cách hiểu khác nhau, phân tích, giải thích các vấn đề, sự kiện pháp lý và chỉ ra nguyên tắc, đường lối xử lý, quy phạm pháp luật cần áp dụng trong một vụ việc cụ thể hoặc thể hiện lẽ công bằng đối với những vấn đề chưa có điều luật quy định cụ thể. Án lệ được lựa chọn phải có tính chuẩn mực. Án lệ được lựa chọn phải có giá trị hướng dẫn áp dụng thống nhất pháp luật trong xét xử.

Tại hội thảo, các đại biểu đều có chung quan điểm trong bối cảnh các tranh chấp, khiếu kiện đến Tòa án ngày càng nhiều, tính chất ngày càng phức tạp, đa dạng về loại hình tranh chấp trong khi thực trạng pháp luật còn nhiều quy định chồng chéo, mâu thuẫn, một số vấn đề chưa có điều luật quy định cụ thể, yêu cầu đặt ra đối với công tác phát triển án lệ càng trở nên cấp thiết.

Để công tác phát triển án lệ được đa dạng, sát thực tiễn, các đại biểu cho rằng cá nhân, cơ quan, tổ chức, không phân biệt trong hay ngoài Tòa án, trực tiếp làm công tác pháp luật hay không làm công tác pháp luật đều có thể gửi đề xuất bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án chứa đựng lập luận, phán quyết đáp ứng các tiêu chí lựa chọn án lệ cho Tòa án nhân dân tối cao để xem xét, phát triển thành án lệ.

Nhằm tiếp tục triển khai công tác phát triển án lệ, các đại biểu đã đóng góp ý kiến trực tiếp vào 17 bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật mà Vụ Pháp chế và Quản lý khoa học Tòa án nhân dân tối cao đề xuất lựa chọn làm nguồn phát triển thành án lệ.

tham.jpg

Đại biểu góp ý đối với các dự thảo án lệ

Phát biểu kết luận hội thảo, Phó Giáo sư-Tiến sỹ Nguyễn Hòa Bình, Bí thư Trung ương Đảng, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao khẳng định, hiện nay, án lệ thực sự đóng một vai trò không thể thiếu trong hệ thống tư pháp của nhiều quốc gia trên thế giới. Ở Việt Nam, việc nghiên cứu, viện dẫn án lệ sẽ giúp cho Toà án kịp thời giải quyết những khó khăn, vướng mắc trong công tác xét xử; khắc phục tình trạng nhiều quy định của pháp luật còn mang tính định tính, chưa rõ, còn có những cách hiểu chưa thống nhất và vận dụng khác nhau. Áp dụng án lệ trong xét xử chắc chắn sẽ có hiệu quả rất lớn trong việc hạn chế đến mức thấp nhất các vụ việc xét xử oan, sai.

Về mặt xã hội, việc xây dựng và phát triển án lệ là một trong những phương thức hữu hiệu để bảo đảm công lý, góp phần duy trì, ổn định trật tự pháp luật trong đời sống xã hội, nâng cao tính minh bạch trong hoạt động của Tòa án.

Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Nguyễn Hòa Bình đề nghị Vụ Pháp chế và Quản lý khoa học nghiên cứu kỹ lưỡng ý kiến của các đại biểu đối với dự thảo 17 án lệ để lựa chọn, chỉnh lý và trình Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao nghiên cứu, xem xét trước khi ban hành chính thức.

Nguyên Anh


Ý kiến bạn đọc

0 Bình luận

Ý kiến bình luận

Đổi mã xác nhận

Các tin khác

Lượt xem: 136
ácdscv